'Wij moeten moedig zijn'

33#2026 Wij moeten moedig zijn - Frances Liardet
Tsja, een vrouwenleven in Engeland, bijna een volledig beschreven leven van zomaar een meisje, een vrouw die veel meemaakt, maar doet wat haar gevraagd wordt met volle inzet. 
Het komt wat moeizaam opgang, maar het eind is ontroerend. 

December 1940. Duitse bommen vallen op Southampton, en de bewoners vluchten naar de omliggende dorpen. In Upton vindt de pasgetrouwde Ellen Parr een meisje, slapend achter in een bus. De kleine Pamela is, zo lijkt het, moederziel alleen.
Ellen heeft altijd gedacht dat ze geen kinderen wil, maar wanneer ze Pamela bij zich in huis neemt, blijft niets bij het oude: het verleden dat ze achter zich had gelaten en de toekomst waarvan ze had gedroomd. Terwijl de oorlog voortwoedt, wordt de band tussen Ellen en Pamela steeds sterker. Maar als de gevechten ophouden begint het besef te dagen dat het nooit de bedoeling was dat Pamela bij haar zou blijven...
Diep in slaap lag ze op de achterbank van de bus. Knietjes opgetrokken, duim in de mond. Ze was een jaar of vier, vijf. Ik keek om. De laatste passagiers schuifelden het gangpad door. 'Bij wie hoort dit meisje?' riep ik. Niemand reageerde.

'De vrouw met de Rode Ster'

73#2025 De vrouw met de Rode Ster - Kate Quinn
Dit boek heb ik verslonden. Na De vrouwen van Bletchley Park is dit een tweede van haar die ik heb gelezen. Indrukwekkende beschrijvingen van een vrouw in oorlogstijd. Dit heeft zij gecombineerd met een thriller-achtige afsluiting en een goed geschreven einde.
In de verantwoording achterin vertelt zij waar het boek op gebaseerd is. Chapeau! 

Deze meeslepende en spannende roman is gebaseerd op het leven van de echte Mila Pavlitsjenko, de jonge Oekraïense studente en moeder die als sluipschutter aan het front vocht tegen de nazi’s.
Kiev, 1937. De jonge studente Mila Pavlitsjenko is gefocust op haar studie en op haar zoon. Maar na Hitlers invasie van de Sovjet-Unie vier jaar later sluit ze zich aan bij het Rode Leger. Als sluipschutter vecht ze niet alleen tegen de nazi’s, maar ook tegen de vooroordelen van haar medesoldaten.
Tot iemand de pr-mogelijkheden van een succesvolle vrouw in het leger herkent, en ze in 1942 naar Amerika wordt gestuurd voor een goodwill-tour. Daar vindt ze een onverwachte bondgenote in first lady Eleanor Roosevelt.
Maar als iemand uit Mila’s verleden de krachten bundelt met een vijand dicht bij President Roosevelt, moeten de twee vrouwen samenwerken om Amerika’s oorlogspresident te beschermen.

'Heb je het verhaal van Hitler al gehoord...'

67#2025 Heb je het verhaal van Hitler al gehoord... Jules Rijssen
Voor dit boek is hij jaren bezig geweest informatie te verzamelen. Zowel hier als overzee. Het eerste deel vertelt welk nieuws er wel of niet doorkwam overzees. Ook de gevolgen voor Suriname en de Antillen in goede en slechte zin. De indruk die de oorlog in Nederland maakte in de voormalige koloniën en de geldinzamelingen van het zelf niet zo goed bedeelde bevolking.
Het tweede deel is een verzameling verhalen, gedichten en liedteksten uit die periode. Deze vertellen ook het verhaal, maar op een andere manier.

Ik ben naar de boekpresentatie geweest, die heel positief was. Aan het eind werd naar meer gevraagd, misschien een tweede boek.
80 jaar na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog zijn er nog veel vragen. Hoe werd de Tweede Wereldoorlog beleefd in Suriname en het Nederlandse deel van het Caribisch gebied? Hoe werd de bevolking geïnformeerd door de media? Op 4 mei presenteert Jules Rijssen zijn boek Heb je het verhaal over Hitler al gehoord… Suriname en de Antillen over WOII.

Boekpresentatie: Tijdens de presentatie van het boek gaat Jules Rijssen in gesprek met Esther Captain. Zij is historicus en senior onderzoeker bij het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde. Het gesprek wordt geleid door Wim Manuhutu, historicus, erfgoedspecialist en docent geschiedenis aan de Vrije Universiteit.
Over de schrijver: Jules Rijssen is andragoog (specialist in leren voor volwassenen) en werkt als netwerkverzamelaar bij erfgoedinstelling Imagine IC. Ook is hij gastonderzoeker bij NL-Lab. Dit is een onderzoeksgroep van het KNAW Humanities Cluster. NL-Lab is in 2019 opgericht door het Huygens Instituut en het Meertens Instituut. 

'De wintertuin'

17#2025 De wintertuin - Kristin Hannah
Het begint kalm dit boek, maar er ontwikkelt zich een boeiend verhaal over overleven, liefde en afscheid nemen. Wie het aan het eind droog kan houden weet ik niet, maar goed en inlevend geschreven. 

Anya heeft nooit willen vertellen wat er tijdens de oorlog is gebeurd. Maar haar geheim is het enige wat haar dochters weer bij elkaar kan brengen.
De zussen Meredith en Nina zijn erg verschillend van aard. De een bleef thuis om haar kinderen op te voeden en het familiebedrijf te runnen, de ander volgde haar droom om fotojournalist te worden en reisde de hele wereld over. Wanneer hun vader ziek wordt beseffen ze dat ze hun krachten moeten bundelen. Hun afkeurende moeder Anya is zelfs nu niet in staat troost te bieden.
Op zijn sterfbed vraagt hun vader Meredith en Nina nog één keer te luisteren naar het Russische sprookje dat hun moeder altijd vertelde, maar waarvan ze nooit het einde hebben gehoord. Zo komt eindelijk Anya’s tragische verleden in het door oorlog verscheurde Leningrad aan het licht. En haar dochters luisteren, helemaal tot het einde…

'Het kleedje voor Hitler'

92#2024 Het kleedje voor Hitler - Bas van Benda-Beckmann
De Libris geschiedenis prijs 2024 is voor dit boek. Ten tijde van de prijsuitreiking was ik ongeveer halverwege. Het leest prima, een familiegeschiedenis gemixt met de geschiedenisfeiten met reacties op elkaar. Een dikke pil en ik heb wat andere boeken tussendoor gelezen want het maakt een mens soms wat somber.
Aan de andere kant heeft de schrijver met alles wat zijn familie aan dagboeken en notities heeft nagelaten een soort van alledaagsheid kunnen geven aan die grote gebeurtenissen. Ook in deze tijd kan er gesproken worden van het wegkijken dat hij daarbij benoemd.
Dat 'Het kleedje voor Hitler' in een alinea wordt genoemd en terzijde geschoven is in het verhaal logisch. Wel een goede vondst. Een heel goed boek! 

Shortlist Libris Geschiedenis Prijs 2024.
Opgroeiend in een Duits-Nederlands gezin raakte Bas von Benda-Beckmann al vroeg gefascineerd door de Tweede Wereldoorlog. Toen hij dertien was hoorde hij voor het eerst dat zijn oudtante Luise de weduwe was van Hitlers trouwste generaal, Alfred Jodl, die tijdens het Proces van Neurenberg als oorlogsmisdadiger ter dood was veroordeeld. Later volgden meer verhalen, zoals dat van Luises jongere zus Tini, die eerst partijlid werd maar later een relatie kreeg met een half-Joodse arts en bevriend raakte met een van de samenzweerders tegen Hitler.
Von Benda-Beckmann ging op zoek naar het naziverleden van zijn grootouders en oudooms en -tantes, die de grote geschiedenis van zo dichtbij meemaakten. Hij stuitte daarbij op de anekdote over het kostbare tafelkleedje met jachttaferelen dat de familie aan Hitler zou hebben geschonken. Wat klopt er eigenlijk van dit verhaal en wat zegt het ons over de omgang met het naziverleden in Duitse families?

'De nachtegaal'

90#2024 De nachtegaal - Kristin Hannah
Een goede schrijfster, alleen in dit boek gaat er qua tijdslijn van alles mis. Dat leest niet prettig, maar toch doorgezet. Het lijkt erop dat allerlei gebeurtenissen nogal willekeurig aan elkaar gekoppeld zijn. Ik begrijp de bewondering voor dit boek, maar vond 'm minder dan de 'vergeten vrouwen'.

De zussen Viann en Isabelle hebben altijd een goede band gehad, ondanks hun verschillen. Isabelle, de jongste en brutaalste van de twee, woont in Parijs, terwijl Viann op het platteland van Frankrijk een rustig bestaan leidt met haar man Antoine en hun dochtertje. Maar dan breekt de Tweede Wereldoorlog uit en Antoine moet meevechten.
Met het voortduren van de oorlog wordt niet alleen de relatie tussen de zussen zwaar op de proef gesteld, maar ook hun moed en hun gevoel voor goed en fout. Kan Viann haar beste vriendin verraden als het leven van haar kind op het spel staat? Moet Isabelle haar familie in gevaar brengen als dat betekent dat ze levens kan redden? Hoe kan je overleven als de wereld om je heen in elkaar stort?

'De tunnel'

86#2024 De tunnel - Anna Woltz
Een boek dat in de Kinderboekenweek van 2024 wordt aangeprezen. Je moet op z'n tijd van alles eens proberen. In 2022 won dit boek de Zilveren Griffel.

Terecht, een 'young adult' met een volwassen inhoud. Beschrijving van gebeurtenissen en gevoelens op een manier die jongeren ondersteund en voor volwassenen een boek dat bijzonder goed leesbaar is.

 Londen, september 1940. Dit is ons verhaal. We leren elkaar kennen diep onder de grond, in de tunnels van de Ondergrondse. Elke nacht schuilen we daar voor de bommen die Londen verwoesten.
Quinn is vijftien. Ze is van huis weggelopen met een tas vol juwelen en ze wil de wereld veranderen. Jay is alles kwijt, dus regels kunnen hem gestolen worden. Sebastian is Quinns grote broer, maar ze noemt zijn naam niet. Voor zijn familie bestaat hij niet meer. Ella van veertien vertelt het verhaal. Ze is net een jaar ziek geweest en voelt zich onzichtbaar – maar dan komt de tunnel.

'Een adres'

84#2024 Een adres - Michal Citroen
Een van de vijf genomineerden voor de geschiedenisprijs. 
De manier van schrijven vind ik een verademing. In verhaalvorm zonder poespas vertelt zij de geschiedenis van het onderduiken in de tweede wereldoorlog, in het bijzonder die van de joden. Zij maakt duidelijk welke oorzaken er zijn aan te wijzen waarom onderduiken niet zo makkelijk was. 

Er zit een duidelijke kop aan, het maatschappelijk leven voor WOII en een goede afsluiting, de opvang van overlevenden uit kampen en onderduik. Duidelijk is dat trauma's en depressies die daarvan het gevolg waren pas laat werden gezien.
Een menselijk verhaal over hoe het was, uit dagboeken en interviews. Zwaar om te lezen misschien, maar ondanks dat vlieg je er doorheen. Helemaal als je het kz syndroom uit eigen omgeving hebt gekend.

In oktober 1971 bracht de vader van Michal Citroen zijn dochter naar de plek waar hij was opgegroeid. Hij wees haar het huis en vertelde over de noodlottige dag dat de Duitsers kwamen. Vanaf dat moment stond hij er alleen voor en moest hij op zoek naar “een adres”. Ongeveer 25.000 joden waren tijdens de oorlog op zoek naar een adres – levensreddend voor hen die, ondanks alle dwang, oproepen voor deportatie wilden negeren. In dit boek beschrijft Michal Citroen hun geschiedenis. Gebruikmakend van getuigenverslagen vertelt ze de verhalen van onmacht, wanhoop, verraad, angst en bedrog. Maar ook van moed, daadkracht, lef en hulp. Ze beschrijft hoe de bezetter stap voor stap allerlei antijoodse maatregelen invoerde, waarom zovelen niet onderdoken – ze ontkracht de “makke schapen-theorie” – , wat de rol van de Joodse Raad was en voor welke uitdagingen de ondergedoken joden zich gesteld zagen. Met ‘Een adres’ beschrijft Michal Citroen een allesomvattende en verbijsterende geschiedenis van de onderduik van de Nederlandse joden in oorlogstijd.

'De postbezorgster van Parijs'

82#2024 De postbezorgster van Parijs - Mag Wailte Clayton

Titel klopt niet helemaal. In het Engels nagekeken - The postmistress of Paris. Het spannendste stuk vind plaats in het zuiden van Frankrijk. Het is gebaseerd op het leven van een echt persoon. Er komen een hoop bekende namen voor en er gebeurd van alles met iedereen. Pas na 100 blz. begint het pas echt vond ik. Dan is het èn goed geschreven èn komt er wat spanning in. De achtergrond waar tegen het plaatsheeft is mij bekend. 

Frankrijk, 1940. Haar berichten redden tientallen levens. Een leven in vrijheid en vol avontuur, dat is wat pilote Nanée Gold voor zich ziet. Dus wanneer Duitse tanks haar geliefde Parijs binnendenderen, is ze vastberaden: ze gaat bij het verzet. Als schijnbaar onschuldige jonge vrouw kan ze ongezien berichten overbrengen, en algauw staat ze bekend als de Postbezorgster.
Terwijl haar missies steeds gevaarlijker worden, ontmoet ze Edouard Moss, een uit Duitsland gevluchte Joodse fotograaf die zijn vrouw heeft verloren en er met zijn dochter Luki alleen voor staat. De twee sluiten vriendschap, maar worden uit elkaar gerukt als Edouard wordt opgesloten in een concentratiekamp voor kunstenaars. Langzaam maar zeker ontstaat er een plan om de kunstenaars te bevrijden…

'De laatste boekwinkel van Londen'

9#2024 De laatste boekwinkel van Londen - Madeline Martin
Boek ter lezing gekregen van mijn zus. Ook zij had dit gekregen. Een in eenvoudige taal vertelt verhaal over jonge vrouwen in 1939. Iets te eenvoudig qua taal vind ik, maar gaande weg ontwikkelt zich wel een leesbaar verhaal over de Blitz in Londen. De liefde voor lezen en hoe dit wordt verwerkt is goed omschreven. Valt uiteindelijk dus toch mee.

 Augustus 1939: Londen maakt zich op voor de oorlog. Grace Bennett heeft er altijd al van gedroomd om naar de stad te verhuizen, maar die is door alle bunkers en gesloten gordijnen niet bepaald wat ze ervan verwacht had. En ze had zichzelf al helemaal niet zien werken in een stoffige boekhandel in Primrose Hill, het hart van Londen. 
Grace was nooit een groot lezer, maar tussen de luchtalarmen door ontdekt ze de kracht van verhalen. Ze verenigen haar Londense buurtje op een manier die ze niet voor mogelijk had gehouden. Boeken blijken een baken van hoop, moed en troost te zijn, die zelfs de donkerste oorlogsnachten doen oplichten – en haar boekwinkel speelt daarbij een belangrijke rol.

'Als je het licht niet kunt zien'

82#2023 Als je het licht niet kunt zien - Anthony Doerr
Wereldberoemd boek dus. Dan heb ik altijd enige aarzeling, maar nu weet ik niet meer waarvoor eigenlijk.

Een goed geschreven boek vanuit twee personen die vanaf voor WOII naast elkaar worden gezet en ieder hun eigen verhaal volgen. Ja er is een korte ontmoeting en er volgt nog een epiloog met nabestaanden.

Toch een in mooie taal geschreven roman(hulde aan de vertaler).

De jonge Marie-Laure is blind. Ze woont met haar vader in Parijs naast het Natuurhistorisch Museum, waar hij werkt als curator. Als de nazi's Parijs bezetten vluchten vader en dochter naar het Bretonse Saint-Malo, samen met de grootste en meest waardevolle schat van het museum. In een Duits mijnstadje belandt Werner Pfennig bij de Hitlerjugend en wordt vervolgens naar het front gestuurd. Via Rusland komt hij tenslotte in Saint-Malo terecht, waar zijn verhaal en dat van Marie-Laure samenkomen.

'De vrouwen van Bletchley Park'

61#2023 De vrouwen van Bletchley Park - Kate Quinn
Knap om een roman te schrijven tussen de geschiedkundige feiten. Dat zou ik ook wel willen kunnen.

Er zit veel onderzoek achter, maar uiteindelijk moet toch het verhaal geschreven op een logische manier tussen de feiten door. Spannend tot op het laatst, de bekende namen die genoemd worden zijn op een geloofwaardige manier verwerkt. 

Richard Harris en Philip Kerr zijn andere voorbeelden van dit genre.
Fijn dat het nu eens vrouwen zijn als hoofdpersonen in een boek dat de geschiedenis raakt en eer aan doet. De schrijfster heeft al eerder met de geschiedenis vervlochten romans geschreven.

Engeland, 1940. Een groep codebrekers werkt aan het ontcijferen van de Duitse militaire codes. Onder hen drie beste vriendinnen: Osla, Mab en Beth. Maar een van hun collega’s is een verrader…
Engeland, 1940. Drie heel verschillende vrouwen melden zich bij Bletchley Park, waar de knapste koppen van Groot-Brittannië werken om Duitse militaire codes te breken. Socialite Osla, de Londense Mab en plattelandsmeisje Beth worden de beste vriendinnen – tot een onvergeeflijke ruzie een einde maakt aan hun vriendschap…
Engeland, 1947. Drie vrouwen die ooit elkaars beste vriendinnen waren worden samengebracht door een mysterieuze gecodeerde brief. Osla, Mab en Beth moeten elkaar vergeven en samen nog een laatste code kraken om de verrader te vinden die hun naar het leven staat. Maar elke stap dichter bij het breken van de code brengt het gevaar dichterbij...

'Terug naar Insulinde'

 

10#2023 Terug naar Insulinde - Elle van Rijn

Ik had er geen hoge pet op voor ik er in begon, maar het viel 100% mee. Voor jongeren die weinig weten over de Tweede wereldoorlog in Indonesië een aanrader. De hoofdpersoon is iemand waar je je bij kunt inleven. Het is gebaseerd op het leven van een bestaand persoon, via dagboek en interviews. Dat heeft de schrijfster netjes verwerkt. 

Vlak voor de oorlog groeit Rosa op in voorspoed, in een vooraanstaande familie in Nederlands-Indië. Wanneer haar ouders scheiden wordt ze achtergelaten bij een tante. Alleen en ontheemd verlangt ze naar haar gelukkige kinderjaren, maar die zullen niet meer terugkomen.
Als de Japanners de kolonie bezetten leert de dan zeventienjarige Rosa dat vrijheid niet vanzelfsprekend is en dat afkomst ertoe doet. Haar leven neemt een onverwachte wending als haar vriend John zich als piloot bij het leger aanmeldt en ze zich met haar familie moet melden in een interneringskamp. Het is de liefde die haar op de been houdt, maar zal ze John ooit weer zien?
In deze historische roman maakt schrijfster Elle van Rijn invoelbaar hoeveel de generatie die de oorlog heeft meegemaakt in Nederlands-Indië heeft moeten doorstaan. Niet alleen laat ze zien hoe wreed de ontberingen zijn geweest in de kampen, tegelijkertijd toont ze hoe racistisch de koloniale samenleving was.

'Het geheim van Chateau d"Epines'

107#2021 Het geheim van Chateau d'Epines.
Een roman geschreven volgens de methode van het verbinden van heden en verleden. Erg in de mode om op deze manier een verhaal te vertellen. 

Goed te lezen, op enkele punten na die puur persoonlijk zijn wat mij betreft. Ik houd niet zo van de invloed van de Heer.

Het geheim van Chateau d'Epines vertelt het spannende en meeslepende verhaal van een jonge Franse vrouw die tijdens de Tweede Wereldoorlog haar leven riskeert om verzetsstrijders te verbergen in een gangenstelsel onder het landgoed waar zij woont. Zeventig jaar later zoekt haar kleindochter haar toevlucht tot het landgoed om een relatiebreuk te ontvluchten en aan een oorlogsdocumentaire te werken. Zij is geschokt wanneer ze ontdekt welke rol het famiiehuis in de oorlog gespeeld heeft. Maar als ze het gangenstelsel onder het landgoed begint te verkennen, ontdekt ze dat haar oma nog veel meer geheimen heeft bewaard.

'Blijf hun namen noemen'

104#2021 Blijf hun namen noemen - Simon Stranger. Het beide mij niet echt, terwijl het een verhaal betreft uit Scandinavië van waaruit ik nog weinig over de oorlog heb gelezen. 

Een aangrijpend familieverhaal in de schaduw van een nachtmerrie1941. Een heel gewone woning in het Noorse Trondheim wordt in beslag genomen door de nazi’s en omgedoopt tot hoofdkwartier van de gehate Gestapo-agent Henry Oliver Rinnan. Het gebouw met de bijnaam ‘Het bendeklooster’ wordt bezet door de Rinnan gang, die in de kelder honderden gevangenen op gruwelijke wijze verhoort, martelt en vermoordt. Vijf jaar na de oorlog krijgt het huis nieuwe bewoners: een jong, Joods stel met hun kinderen. Een van deze kinderen, Grethe – de toekomstige schoonmoeder van schrijver Simon Stranger – groeit al zingend en verstoppertje spelend op in dezelfde kamers als die waarin slechts enkele jaren daarvoor nog gruwelijke taferelen plaatsvonden. Blijf hun namen noemen is een op waarheid gebaseerde roman, die tachtig jaar geschiedenis en vier generaties beslaat. Een verhaal over de Holocaust, over familiegeheimen en over de verhalen die we kiezen om aan onze kinderen door te geven. Simon Stranger (1976) schreef al meerdere succesvolle (kinder)boeken. Blijf hun namen noemen is een op waarheid gebaseerd verhaal over zijn schoonfamilie. Het boek werd in Noorwegen unaniem bejubeld en stond wekenlang bovenaan de bestsellerlijsten.

'Diplomatenvrouw'

99#2021 Diplomatenvrouw- Pam Jenoff. Goed geschreven verhaal en uitwerking. Er zijn wel erg veel van dit soort verhalen die de ronde doen.  

Liefde, warmte, veiligheid... Marta Nedermann heeft er jaren niet van kunnen genieten. Maar nu is het vrede en ligt de wereld voor haar open. Na een avontuurlijke tocht door Europa belandt ze in Londen, waar ze met Simon, een Britse diplomaat, trouwt en een gezin sticht. Toch is het bestaan niet zo rustig als ze had gehoopt. Iemand binnen de Britse regering speelt geheimen door aan de Russen, en Simon werkt overuren om het lek te dichten. Wanneer blijkt dat iemand uit Marta's oude Poolse verzetsgroep informatie heeft waarmee de dader ontmaskerd kan worden, krijgt ze opdracht om naar het Oostblok af te reizen en deze persoon op te sporen. Het wordt een reis terug naar het verleden. Het weerzien met oude vrienden vervult haar met vreugde, maar niets raakt haar dieper dan die ene ontmoeting, een ontmoeting die haar leven voorgoed zal veranderen..

'Moederland'

86#2021 Moederland - Maria Hummel. Moederland – Droef verhaal, mensen lijden altijd onder oorlog, zelfs Duitsers. Goed, maar soms wat langdradig,

Nog geen twee maanden na de kraambeddood van zijn vrouw hertrouwt Frank met Liesl. Hij laat zijn jonge echtgenote voor de baby en zijn twee rouwende zonen zorgen, terwijl hij als chirurg in het leger dient.
De provinciestad waar Liesl woont vult zich met vluchtelingen en wordt gebombardeerd. Niemand vertrouwt elkaar nog en de spanning op straat is om te snijden. Liesl probeert als nieuwe 'moeder' het zwaar gehavende gezin bij elkaar te houden. Machteloos moet ze ook nog toezien hoe een van haar stiefzonen ontspoort. Kan Liesl een goede moeder voor de kinderen zijn in deze oorlogstijd?

De keuzes van de familieleden in deze roman roepen steeds weer vragen op over medeplichtigheid en onschuld, over liefde, opoffering en betrokkenheid. Het alledaagse oorlogsdrama indringend beschreven. Moederschap in oorlogstijd. Helaas tijdloos.

'De opgang'

118#2020 Stefan Hertmans - De opgang

Even wennen aan het vlaams, meer gebruikt dan in zijn andere boeken die ik ken. Het verhaal, de fictie die hij maakt van de feiten die hem bekend zijn roept een beklemmende tijd op waar je in wordt gezogen tot het einde.

In de zomer van 1979 trok een huis in het Gentse Patershol de aandacht van Stefan Hertmans. De blauweregen hing bestoft neer, maar de geur trof hem diep en bracht hem terug naar zijn kinderjaren. Hij kocht het pand in een opwelling. Pas nadat hij het twintig jaar later had verkocht werd hij geconfronteerd met wat er zich tijdens de oorlog had afgespeeld. Verbijsterend was de ontdekking dat de vroegere bewoner een ss’er was. ‘Het is onbegrijpelijk,’ schrijft Hertmans, ‘dat alles wat ik toen al had kunnen weten of tenminste toch vermoeden, zo gedachteloos aan mij voorbij had kunnen gaan.’ Langzaam komt de man die hij wil leren begrijpen in beeld, alsook zijn Nederlandse, pacifistische echtgenote en hun kinderen, van wie de oudste zoon een vooraanstaand Vlaams intellectueel zou worden. Hertmans spreekt met nabestaanden, raadpleegt archieven, vindt intieme documenten. In zijn herinnering loopt hij weer door alle kamers die hij zo lang heeft bewoond. In De opgang komt de lezer huiveringwekkend dicht bij een politiek drama, dat ook een huwelijksdrama was. 

'Familie op de vlucht'

123#2019
'Familie op de vlucht' is van Diney Costeloe.
In het Duitsland van 1937 krijgt het gezin Friedman te maken met de nietsontziende haat van de nazi's. Vader Kurt wordt gearresteerd en hun winkel en huis in brand gestoken. Moeder Ruth vlucht met de vier kinderen door Duitsland en belandt uiteindelijk in Wenen. Overgeleverd aan de goedheid van sommigen en het verraad van anderen proberen Kurt en Ruth hun gezin te herenigen. Terwijl de nazi's oprukken en het de Joden steeds moeilijker gemaakt wordt, lijkt de gezinshereniging uit handen van de bezetter steeds uitzichtlozer. Dit geromantiseerde verhaal geeft een tijdsbeeld met veel feiten van het lot van de Joden in Europa aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog en de verschrikkingen waarmee de Joodse bevolking toen al te maken had; velen vluchtten terwijl het nog kon, maar anderen dachten dat het zo'n vaart niet zou lopen. Meeslepend, gemakkelijk lezend chronologisch verhaal van Engelse schrijfster die al meerdere bestsellers met dit thema op haar naam heeft staan.