'Afgrond'

54#2025 Afgrond - Robert Harris
Wat een merkwaardig boek, wel een echte Harris. Geschreven op grond van echte feiten met een twist die niemand aan ziet komen. Rare mensen die politici aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Niet dat ze nu niet raar zijn, maar toen speelden er andere dingen. Weer knap gedaan om historische personen in actie te beschrijven via een geplaatste niet bestaande persoon. Het had zo kunnen gaan is de blijvende gedachte als het boek uit is. 

Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog brengt de geheime affaire van de Britse premier de wereld in gevaar. In Londen heeft de zesentwintigjarige Venetia Stanley – aristocratisch, slim, verveeld, roekeloos – een liefdesrelatie met premier H.H. Asquith, een man die ruim twee keer zo oud is als zij. Hij schrijft haar obsessief veel brieven en deelt daarin de gevoeligste staatszaken.
Als Asquith met tegenzin Duitsland de oorlog verklaart krijgt een jonge inlichtingenofficier de opdracht om een lek van geheime overheidsdocumenten te onderzoeken.
Plotseling wordt een heimelijke affaire een zaak van nationale veiligheid die de loop van de politieke geschiedenis zal veranderen.

'De herinnerde soldaat'

87#2023 De herinnerde soldaat - Anjet Daanje
Vreemd boek, boeiend en toch ook weer niet. In het begin boeit het onderwerp, ook de gedachten van de hoofdpersoon. Maar omdat het maar doorgaat en doorgaat en het verhaal zich ontvouwt in een traag tempo kan ik er niet enthousiast over worden. Ik ben met nogal grote stappen door het boek gegaan, maar behalve het onderwerp zelf beklijft het ook niet echt.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog wordt vlak achter de Belgische frontlinie een soldaat gevonden. Hij is niet gewond, maar weet niet wie hij is. Men brengt hem naar een gesticht voor krankzinnigen. Vier jaar na de oorlog zet de directeur van dat gesticht een advertentie in de krant, in de hoop op die manier familie te vinden. Dan blijkt dat zijn naam Amand Coppens is, en dat hij een vrouw, Julienne, heeft en twee kinderen. Julienne heeft acht jaar op hem gewacht en wanhopig naar hem gezocht en neemt hem, tegen het advies van de artsen in, diezelfde dag nog mee naar huis. Hij herinnert zich haar niet, en ook het huis waarin hij met haar blijkt te wonen, herkent hij niet. Het is een vreemde, ongemakkelijke situatie, ook voor haar. Hij blijkt een fotostudio te hebben, waar hij nu in uniform voor een geschilderd slagvelddecor met oorlogsweduwen op de foto gaat. Zijn vrouw vertelt hem over hun verleden en hij probeert de man te worden die hij ooit was, die zij in hem ziet, en zo worden ze opnieuw verliefd, veel verliefder dan ze ooit waren toen ze jaren geleden met elkaar trouwden. Naarmate hij zich meer op zijn gemak voelt in zijn nieuwe leven krijgt hij vaker nachtmerries over zijn tijd in de loopgraven. Hij heeft, zoals veel soldaten in de Eerste Wereldoorlog, afschuwelijke dingen gedaan. Het ergste vindt hij nog wel dat hij, als hij afgaat op zijn nachtmerries, van die gruwelijkheden heeft genoten; dat kan hij zichzelf niet vergeven. De herinnerde soldaat is een roman over het begrip ‘identiteit’. Amand heeft geen echte identiteit omdat hij geen herinneringen van voor 1918 heeft. Hij moet zich in de wereld zien te redden zonder het houvast van het verleden. Anjet Daanje beschrijft het verhaal vanuit het perspectief van Amand, waarbij als in een gedachtestroom de gebeurtenissen, herinneringen en nachtmerries in elkaar overvloeien. Dat geeft deze roman een geheel eigen, sensitieve stijl.